Lo lắng về dạ dày và thận do dùng NSAIDs lâu dài? Lựa chọn điều trị khớp – Bác sĩ Moriwaki giải thích2026.09.11

Nhiều người dùng thuốc giảm đau (NSAIDs) gần như mỗi ngày cho cơn đau đầu gối hay lưng mạn tính. Nhưng khi thói quen phải dùng thêm thuốc dạ dày kéo dài, hoặc khám định kỳ báo chức năng thận có biến đổi, câu hỏi “liệu tiếp tục uống có thật sự an toàn?” ập đến, và ngày càng nhiều người muốn tìm lối thoát khỏi thuốc giảm đau. Việc dùng NSAIDs dài hạn nâng dần nguy cơ xuất huyết tiêu hóa và tổn thương thận mạn tính theo từng bậc, và ngay cả từ góc nhìn y học thuần túy, đây không phải nhóm thuốc đáng để dùng vô thời hạn. Bài viết này trước tiên hệ thống hóa những gì việc dùng NSAIDs dài hạn thực sự làm với cơ thể, sau đó nhìn vào tiêm khớp bằng dịch nuôi cấy tế bào gốc như một lựa chọn thay thế, từ góc nhìn của Bác sĩ Moriwaki tại AVAN TOKYO Ginza.

Điểm chính của bài viết

・Việc dùng NSAIDs dài hạn nâng dần nguy cơ tổn thương niêm mạc dạ dày và suy giảm chức năng thận theo từng bậc.

・Chỉ nghĩ theo hướng “dập cơn đau tạm thời” thì khó rời được thuốc — cần có góc nhìn tiếp cận cả môi trường viêm bên trong khớp.

・Tiêm khớp bằng dịch nuôi cấy tế bào gốc nhắm đồng thời tác dụng chống viêm và chuẩn bị môi trường cho mô sửa chữa, ít gánh nặng toàn thân lên dạ dày và thận.

・Không nhất thiết phải đưa thuốc về không — đưa tần suất về mức chỉ dùng khi cần đã là mục tiêu thực tế.

・Muốn bảo vệ dạ dày, thận trong khi vẫn giữ khớp hoạt động lâu dài, cần thiết kế phối hợp tiêm khớp, tập vận động và kiểm soát cân nặng.

Việc dùng NSAIDs dài hạn đang làm gì với dạ dày và thận

NSAIDs (thuốc kháng viêm không steroid) — loxoprofen, diclofenac, celecoxib và nhiều loại khác — là nhóm thuốc giảm đau rất phổ biến. Chúng thường được kê tại các phòng khám chỉnh hình cho cơn đau mạn tính ở gối, lưng, vai; và vì nhiều loại có bán không cần đơn, không hiếm ai đó đã dùng chúng nhiều năm mà không để ý.

Cơ chế tổn thương niêm mạc dạ dày

NSAIDs ức chế cyclooxygenase (COX) để giảm đau và viêm. Tuy nhiên COX-1 cũng tham gia tạo prostaglandin bảo vệ niêm mạc dạ dày, nên bị ức chế thì lưu lượng máu niêm mạc và tiết chất nhầy đều giảm. Hệ quả là cái gọi là loét NSAIDs — loét dạ dày hoặc tá tràng, tiến triển có thể dẫn đến xuất huyết tiêu hóa. Nguy cơ tăng vọt khi có kèm nhiễm Helicobacter pylori, tuổi cao, hoặc dùng chung thuốc chống đông, nên những người phải uống nhiều thuốc vì bệnh mạn cần đặc biệt thận trọng.

Cơ chế suy giảm chức năng thận

Cầu thận duy trì chức năng lọc bằng cách giữ tiểu động mạch đến giãn để duy trì lưu lượng máu. Prostaglandin tham gia vào quá trình giãn này, và việc dùng NSAIDs dài hạn can thiệp vào cơ chế điều hòa đó. Khi có kèm mất nước, suy tim, tuổi cao hoặc dùng chung lợi tiểu, tổn thương thận liên quan NSAIDs dễ xảy ra hơn, và đã được biết đến là làm nhanh tiến triển bệnh thận mạn (CKD). Nếu khám định kỳ thấy creatinine trôi dần lên hoặc eGFR đi xuống, đã đến lúc xem lại phác đồ giảm đau. Hội Chỉnh hình Nhật Bản cũng khuyến cáo tránh kê NSAIDs kéo dài, không định hướng cho đau khớp mạn tính.

Vì sao khó rời được thứ thuốc “cứ uống là đỡ”

Lý do lớn nhất khiến việc dùng NSAIDs dài hạn khó dừng nằm ở sự tức thời của tác dụng: uống một viên, vài giờ sau cơn đau lắng xuống và cuộc sống lại vận hành được. Sự thoái hóa khớp và viêm mạn không hề được chữa khỏi — chỉ cơn đau bị tạm dập — nhưng với người phải xoay xở qua từng ngày, đó là thứ thuốc rất khó buông tay.

Chỉ “chống viêm” không đủ để đổi được môi trường

Ở thoái hóa khớp gối hay đau lưng mạn, các cytokine gây viêm (IL-1β, TNF-α…) được sinh ra liên tục bên trong khớp, hình thành một vòng luẩn quẩn dần dần phá hủy sụn và bao hoạt dịch. Thuốc giảm đau chỉ dập “cơn đau” ở hạ nguồn của vòng lặp, không đụng đến môi trường bên trong khớp ở thượng nguồn. Đó chính là lý do cơn đau tái phát ngay khi ngừng thuốc — và cũng là lý do dễ trượt vào kiểu dùng phụ thuộc, kiểu “không có thuốc thì không sống nổi một ngày”.

Khác biệt với miếng dán và tiêm steroid

Miếng dán (NSAIDs bôi ngoài) hấp thu toàn thân ít, nhưng với đau khớp mạn tính khả năng giảm đau thường không đủ. Tiêm steroid vào khớp dập viêm rất mạnh, nhưng tiêm nhắc lại nhiều lần đã được ghi nhận gây gánh nặng lên sụn và gân — cũng không phù hợp cho một “phác đồ kéo dài lặp lại”. Một lựa chọn tưởng là bảo vệ khớp lại có thể dẫn vào ngõ cụt khác.

Tiêm khớp bằng dịch nuôi cấy tế bào gốc như lựa chọn thay thế

Dịch nuôi cấy tế bào gốc là phần dịch chứa các cytokine, yếu tố tăng trưởng và exosome mà tế bào gốc trung mô tiết ra khi được nuôi cấy. Không phải tiêm chính các tế bào, mà là dùng “những yếu tố tín hiệu do tế bào tiết ra”, đặc điểm đáng chú ý là hướng đến đồng thời tác dụng chống viêm và chuẩn bị môi trường mô cho sửa chữa. Xem thêm ở trang chuyên đề tiêm khớp bằng dịch nuôi cấy tế bào gốc.

Thiết kế hai lớp: “chống viêm” + “tái lập môi trường”

Nghiên cứu cơ bản cho thấy TGF-β, IGF-1 và HGF trong dịch nuôi cấy có thể ức chế hoạt động của các cytokine gây viêm đồng thời gợi tín hiệu theo hướng sửa chữa cho tế bào sụn và tế bào bao hoạt dịch. Thuốc uống “dập đau tạm thời”; còn dịch nuôi cấy nhắm đến “làm dịu môi trường mà từ đó viêm được sinh ra bên trong khớp”. Hiệu quả thường lên chậm rãi trong 2–4 tuần sau tiêm. Cách nói trung thực là: đây là điều trị đặt nền để có thể giảm thuốc, chứ không thay thế thuốc tức thời.

Ít gánh nặng toàn thân lên dạ dày và thận

Vì dịch nuôi cấy được tiêm cục bộ trong khớp, gánh nặng lên niêm mạc dạ dày và thận vốn đi kèm NSAIDs toàn thân về cơ bản không đáng lo. Chính những người có nguy cơ cao từ việc dùng NSAIDs dài hạn — người cao tuổi, có tiền sử CKD, tiền sử loét dạ dày, hay đang dùng thuốc chống đông — mới là nhóm đáng cân nhắc lựa chọn này nhất. Tuy nhiên không phù hợp cho khớp đang nhiễm trùng hoạt động, phá hủy khớp giai đoạn cuối, hay tình trạng toàn thân không ổn định. Chỉ định được cân nhắc thận trọng qua khám lâm sàng, hình ảnh và xét nghiệm máu kết hợp.

Thiết kế lộ trình thoát khỏi thuốc giảm đau

Bất kỳ nỗ lực rời thuốc giảm đau đột ngột nào cũng gần như chắc chắn kéo theo cơn đau bật lại và bạn lại phải tăng liều. Kế hoạch thoát ra thực tế là đặt lại mục tiêu — không phải “không dùng thuốc nữa” mà “trở về mức chỉ dùng khi cần vẫn qua được”.

Chạy song song tiêm khớp, tập vận động và kiểm soát cân nặng

Mình tiêm dịch nuôi cấy không đủ để bỏ được thuốc. Kết hợp nhiều mũi — tập cơ tứ đầu đùi, kiểm soát cân nặng, nẹp/gậy như phương tiện “phòng thủ”, và khi cần thêm tiêm axit hyaluronic hoặc đợt ngắn steroid — mới giúp giảm dần tần suất thuốc giảm đau theo bậc. Nghịch lý là không ép nhịp lại là con đường ngắn nhất.

Tạo “ngày không thuốc” trước, rồi mới giảm liều

Với người đang trong giai đoạn dùng NSAIDs dài hạn, mục tiêu đầu tiên là hạ đau nền tới mức có thể tách ra được những ngày không thuốc. Khi đau nền hạ, chuyển sang chỉ dùng theo nhu cầu vài lần một tuần; và, phối hợp cùng nội khoa, giảm dần các thuốc bảo vệ dạ dày (PPI, chẹn H2). Đây là quá trình giảm liều có kiểm soát, theo dõi bằng triệu chứng và xét nghiệm chức năng thận, không phải dừng đột ngột. Trong vài ngày ngay sau mỗi mũi tiêm khớp, tránh để cơn đau tái phát và tải nặng, chia sẻ diễn tiến với bác sĩ và cùng quyết định bước kế tiếp.

Câu hỏi thường gặp

Q. Tôi uống thuốc giảm đau mỗi ngày. Tiêm dịch nuôi cấy vào khớp thì có bỏ được thuốc không?

Không phải ai cũng đưa được về không. Với nhiều người, chỉ cần hạ xuống “dùng khi cần, vài ngày một lần” đã giảm đáng kể gánh nặng cho dạ dày và thận. Mục tiêu không phải là con số không mà là một tần suất an toàn có thể sống chung.

Q. Tôi đã được chẩn đoán bệnh thận mạn (CKD). Vẫn tiêm dịch nuôi cấy vào khớp được không?

Dịch nuôi cấy được tiêm cục bộ trong khớp nên gánh nặng trực tiếp lên thận về cơ bản không đáng lo. Chính người bị CKD, vốn khó tiếp tục dùng NSAIDs dài hạn, mới có nhiều lợi ích nhất khi cân nhắc lựa chọn này. Tuy nhiên nếu có nhiễm trùng hoạt động hoặc tình trạng toàn thân không ổn định, chúng tôi có thể tạm hoãn, và quyết định luôn phối hợp cùng bác sĩ thận.

Q. Bao lâu thì có tác dụng, và duy trì được bao lâu?

Tùy khớp và giai đoạn bệnh, nhưng nhiều bệnh nhân bắt đầu thấy đau giảm trong sinh hoạt hằng ngày sau 2–4 tuần từ khi tiêm, có báo cáo hiệu quả kéo dài vài tháng đến khoảng nửa năm. Thiết kế thường gặp là pha dẫn nhập khoảng cách ngắn hơn (2–3 mũi ban đầu), sau đó chuyển sang pha duy trì.

Q. Khác gì so với tiêm steroid vào khớp?

Steroid dập viêm rất mạnh, nhưng tiêm lặp lại nhiều lần đã được lưu ý về khả năng ảnh hưởng lên sụn và gân — không lý tưởng cho việc dùng lặp lại lâu dài. Dịch nuôi cấy nhắm không chỉ ức chế viêm mà còn tái lập môi trường trong khớp, phù hợp hơn với chiến lược “bền bỉ theo dòng thời gian”.

Q. Có bảo hiểm chi trả không?

Vì đây là điều trị tự chi trả theo Luật Đảm bảo An toàn Y học Tái tạo của Nhật Bản, bảo hiểm y tế công không áp dụng. Hãy nhìn chi phí như một con số tổng, và chắc chắn xác nhận báo giá trước, bao gồm cả số lần tái khám và tần suất duy trì. Tổng cuối cùng được chốt tại buổi tư vấn.

──────────────

【Bác sĩ giám sát】Shin Moriwaki (Bác sĩ giám sát)

Hội viên Hội Phẫu thuật Thẩm mỹ Nhật Bản (JSAS) / Hội viên American Academy of Aesthetic Medicine

Chứng chỉ ECFMG (ECFMG Certificate)

──────────────

📍AVAN TOKYO Ginza Y học tái tạo khớp

AVAN TOKYO Ginza Joint Regenerative Medicine

English / 中文 / Tiếng Việt đều được hỗ trợ

Liên hệ qua DM / LINE / Website / Điện thoại.