Khuỷu tay tennis mãi không khỏi vì không phải là “viêm” mà là “thoái hóa gân” — Tiêm dịch nuôi cấy tế bào gốc cho viêm mỏm trên lồi cầu ngoài2026.07.02

Bạn đã được chẩn đoán là “khuỷu tay tennis” (viêm mỏm trên lồi cầu ngoài), nhưng dù dán cao, uống thuốc giảm viêm hay tiêm thuốc, đau chỉ dịu trong một thời gian rồi lại tái phát — không ít người từng trải qua tình huống này. Cảm giác nhói ở mặt ngoài khuỷu tay khi cầm vợt, vặn tay nắm cửa hay vắt khăn thường kéo dài dai dẳng. Một trong những lý do quan trọng khiến tình trạng này không dứt điểm, là do bệnh vẫn đang được xử trí theo cách hiểu cũ — coi đây là “viêm”. Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng bản chất của khuỷu tay tennis không đơn giản là viêm mà là “thoái hóa của chính bản thân gân (tendinosis)”. Bài viết này sẽ nhìn lại bệnh lý này dưới góc nhìn thoái hóa, và giải thích vì sao việc tiêm dịch nuôi cấy tế bào gốc vào điểm bám gân có thể là một lựa chọn cần cân nhắc — từ quan điểm của AVAN TOKYO Ginza.

Khuỷu tay tennis thật sự là “viêm” hay không? — Từ “-itis” đến “tendinosis”

Trong y học, hậu tố “-itis” chỉ tình trạng viêm. Vì vậy, “lateral epicondylitis (viêm mỏm trên lồi cầu ngoài)” từ lâu vẫn được xem là một bệnh viêm. Tuy nhiên, từ những năm 1980, các nghiên cứu mô học trên trường hợp mạn tính đã đưa ra kết quả bất ngờ: gần như không thấy các tế bào viêm điển hình (như bạch cầu trung tính). Thay vào đó là các sợi collagen mất trật tự sắp xếp, cùng với sự tăng sinh các mạch máu chưa trưởng thành, kiểu thường thấy ở xương và sụn. Đây không phải là viêm theo nghĩa thông thường, mà giống với “thoái hóa” hơn — một trạng thái mô bị suy yếu và thất bại trong quá trình tự phục hồi.

Vì sao cao dán và thuốc chống viêm không đủ hiệu quả

Khi vấn đề cốt lõi không phải là viêm, thì thuốc chống viêm cũng khó giải quyết tận gốc. Cao dán hay thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) có thể làm dịu đau trong thời gian ngắn. Nhưng sau vài tuần, vài tháng, đau lại quay lại vì tình trạng thoái hóa gân bên dưới chưa được xử lý. Tiêm steroid tại chỗ cũng vậy: hiệu quả giảm đau trong ngắn hạn rõ ràng, nhưng có báo cáo cho thấy tỉ lệ tái phát về lâu dài lại có thể cao hơn. Việc “cứ tiếp tục dùng thuốc giảm đau” thực chất chỉ tắt tín hiệu cảnh báo là cơn đau, mà không hề thay đổi trạng thái thực của gân.

Chuyện gì đang thực sự xảy ra ở mỏm trên lồi cầu ngoài

Điểm đau tập trung là mỏm xương nhô ra ở mặt ngoài khuỷu tay, được gọi là mỏm trên lồi cầu ngoài. Nơi đây là điểm bám của các gân cơ duỗi cổ tay (như cơ duỗi cổ tay quay ngắn). Chơi tennis, gõ phím máy tính trong thời gian dài, vắt khăn liên tục — những chuyển động lặp lại của cổ tay khiến các vi rách và thất bại trong sửa chữa dần tích lũy tại điểm bám này.

Sự “rối loạn” của sợi collagen

Một gân khỏe mạnh có các sợi collagen xếp cùng hướng, thẳng hàng. Cũng như một sợi dây thừng, để có thể truyền lực, các sợi cần được xoắn theo cùng một hướng. Trong gân thoái hóa, sự sắp xếp này bị phá vỡ: các vi rách được lấp đầy bởi mô chưa trưởng thành, cấu trúc chung trở nên lộn xộn. Vì gân không thực sự bị “đứt”, chẩn đoán hình ảnh có thể bỏ sót và người bệnh thường được thông báo “không có bất thường” rồi để đó, không hiếm gặp trong thực tế.

Cấp máu kém khiến quá trình lành chậm

Một lý do cốt lõi khác khiến điểm bám gân khó lành là “cấp máu nghèo nàn”. So với cơ, mô gân có rất ít mạch máu, nên oxy, chất dinh dưỡng và các yếu tố tăng trưởng cần cho sửa chữa khó đến được vùng tổn thương với lượng đủ. Đó là lý do vì sao vết thương da có thể lành trong vài ngày, trong khi tổn thương gân có thể kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm. Khuỷu tay tennis “mãi không khỏi” không phải vì bệnh nhân không cố gắng, cũng không hẳn vì phương pháp điều trị sai, mà là do đặc điểm sinh học của chính mô gân. Tham khảo thêm thông tin về bệnh lý khớp trên trang Hiệp hội Chỉnh hình Nhật Bản (JOA).

Tiêm dịch nuôi cấy tế bào gốc như một lựa chọn cho khuỷu tay tennis

Dựa trên sự chuyển dịch trong hiểu biết bệnh lý — từ “viêm” sang “thoái hóa gân”, một hướng tiếp cận đang được chú ý là tiêm dịch nuôi cấy tế bào gốc vào điểm bám gân. Dịch nuôi cấy tế bào gốc là chất lỏng thu được sau khi nuôi cấy tế bào gốc, chứa các thành phần do tế bào tiết ra như yếu tố tăng trưởng, cytokine và exosome. Điều được đưa vào cơ thể không phải bản thân tế bào, mà là các “tín hiệu” mà tế bào phát ra.

“Khởi động lại” môi trường sửa chữa của mô

Ở gân thoái hóa, quá trình phục hồi thực chất đã bị dừng lại ở giữa chừng. Các nghiên cứu cơ bản cho thấy các yếu tố tăng trưởng có trong dịch nuôi cấy như TGF-β, IGF-1 và FGF có thể hoạt động như tín hiệu thúc đẩy sản xuất collagen và di chuyển của nguyên bào sợi, từ đó có thể trở thành cơ hội giúp “quá trình sửa chữa đang đứng yên” tái khởi động. Tất nhiên, tiêm dịch nuôi cấy không có nghĩa là chắc chắn khỏi bệnh; đây là một hướng tiếp cận sinh học hỗ trợ khả năng tự phục hồi của mô. Xem chi tiết tại Trang tiêm khớp bằng dịch nuôi cấy tế bào gốc.

Khác biệt với tiêm steroid và PRP

Cùng gọi là “tiêm ở khuỷu tay”, nhưng mục đích và cơ chế lại rất khác nhau. Tiêm steroid tại chỗ là điều trị “chống viêm” — làm dịu tình trạng viêm. PRP (huyết tương giàu tiểu cầu) là điều trị “nguồn từ máu tự thân”, đưa lại các yếu tố tăng trưởng lấy từ máu của chính bệnh nhân. Dịch nuôi cấy tế bào gốc lại là điều trị “nguồn từ tế bào”, đưa các tín hiệu do tế bào gốc tiết ra. Dịch nuôi cấy có ưu điểm là dễ chuẩn hóa theo lô, không cần lấy máu bệnh nhân, nhưng bằng chứng lâm sàng tại Nhật Bản vẫn đang trong quá trình tích lũy. Mỗi phương pháp đều có chỉ định và giới hạn riêng — câu hỏi cốt lõi không phải “cách nào tốt nhất” một cách trừu tượng, mà là “cách nào phù hợp với tình trạng gân hiện tại của bạn”.

Cần xác nhận điều gì trước khi bắt đầu điều trị

Chẩn đoán bắt đầu từ đâu

Đau ở mặt ngoài khuỷu tay không nhất thiết chỉ là khuỷu tay tennis. Đau lan do chèn ép rễ thần kinh cột sống cổ, chèn ép thần kinh quay, thoái hóa khớp khuỷu tay… đều là những chẩn đoán cần phân biệt. Trước khi cân nhắc tiêm dịch nuôi cấy, việc thăm khám chỉnh hình gồm khám thực thể, siêu âm và nếu cần là MRI, dù có vẻ đường vòng, thực ra lại là con đường ngắn nhất.

Nghỉ ngơi và trị liệu vận động là nền móng

Một điểm quan trọng khác: đừng nghĩ rằng chỉ tiêm là xong. Đằng sau tình trạng này thường có thói quen dùng cổ tay quá mức. Xem lại các động tác và tư thế gây tải, kéo giãn nhóm cơ duỗi và các bài tập co lệch tâm là nền móng của quá trình hồi phục. Việc tiêm dịch nuôi cấy được xem như một biện pháp “hỗ trợ môi trường sửa chữa đã đình trệ của gân”, không thể thay thế cho việc điều chỉnh gánh nặng lên gân trong sinh hoạt hằng ngày.

Kết luận

Khuỷu tay tennis lâu không khỏi là vì nó không phải “viêm” mà là “thoái hóa gân”. Thuốc kháng viêm hay steroid có thể làm dịu đau tạm thời, nhưng không thay đổi trạng thái thật của mô gân. Trước sự chuyển dịch trong hiểu biết bệnh lý này, việc tiêm dịch nuôi cấy tế bào gốc vào điểm bám gân đang được nhìn nhận như một trong những lựa chọn đáng cân nhắc trong y học tái tạo. Tuy vậy, đây là phương pháp “tác động lên môi trường sửa chữa”, không phải cam kết hiệu quả tuyệt đối, và điều kiện tiên quyết là chẩn đoán chính xác kết hợp với trị liệu vận động. Nếu bạn đã sống chung với cơn đau ở mặt ngoài khuỷu tay trong nhiều tháng, hãy bắt đầu từ việc chẩn đoán đúng.

──────────────

【監修】森脇 進 / Shin Moriwaki (Bác sĩ giám sát)

Hội viên Hội Phẫu thuật Thẩm mỹ Nhật Bản (JSAS) / Hội viên American Academy of Aesthetic Medicine

Chứng chỉ hành nghề y khoa Hoa Kỳ (ECFMG certificate)

──────────────

📍AVAN TOKYO 銀座 再生医療

AVAN TOKYO Ginza Regenerative Medicine

English / 中文 / Tiếng Việt 対応可能

ご相談は DM / LINE / Website / Phone より承っております。